تاندونیت شانه یکی از مشکلات شایع اسکلتی-عضلانی است که میتواند باعث ایجاد درد و محدودیت حرکتی در مفصل شانه شود. این عارضه معمولاً به دلیل استفاده بیش از حد، انجام حرکات تکراری یا افزایش سن رخ میدهد و میتواند بر کیفیت زندگی و فعالیتهای روزمره تأثیر بگذارد. افرادی مانند نقاشان و ورزشکاران که به حرکات مکرر دست و شانه نیاز دارند، ، بیشتر در معرض این مشکل قرار میگیرند.
درد ناشی از تاندونیت شانه ممکن است در ابتدا خفیف باش و به مرور زمان نیز شدیدتر شود، به طوری که حتی انجام کارهای سادهای مانند بلند کردن اجسام سبک یا پوشیدن لباس نیز دشوار شود. بسیاری از افراد این درد را نادیده میگیرند و تصور میکنند که خودبهخود بهبود مییابد، اما در برخی موارد، عدم توجه به آن میتواند منجر به بروز مشکلات جدیتری مانند پارگی تاندون خواهد شد.
درک صحیح از این عارضه و آگاهی از عواملی که باعث ایجاد آن میشوند، به افراد کمک میکند تا از بروز آن پیشگیری کنند و یا در صورت ابتلا، اقدامات مناسبی برای مدیریت و بهبود شرایط خود انجام دهند. در ادامه به بررسی این مشکل و روشهای درمانی آن میپردازیم. با ما همراه باشید.
تاندونیت شانه چیست و چگونه ایجاد میشود؟
تاندونیت شانه به التهاب یا تحریک تاندونهای اطراف مفصل شانه گفته میشود که معمولاً به دلیل انجام حرکات مکرر، فشار بیش از حد یا فرسایش تدریجی بافتهای تاندونی رخ میدهد. تاندونها دارای ساختار فیبری محکمی هستند که عضلات را به استخوانها متصل کرده و نقش مهمی را در حرکت مفصل شانه ایفا میکنند. در صورتی که این تاندونها بنابر عوامل مختلف دچار التهاب شوند، فرد با احساس درد، تورم شانه و محدودیت حرکتی مواجه خواهد شد.
این عارضه میتواند بر اثر انجام فعالیتهای تکراری، مانند بلند کردن مداوم اجسام، حرکات مکرر دست در ورزشهایی مانند شنا، تنیس و بسکتبال، یا حتی نشستنهای طولانیمدت با وضعیت نامناسب ایجاد شود. همچنین، افزایش سن و کاهش انعطافپذیری تاندونها احتمال بروز تاندونیت شانه را افزایش میدهد. در برخی موارد، آسیبهای ناگهانی یا ضربه مستقیم به شانه نیز میتوانند عامل بروز این مشکل باشند.
اگرچه تاندونیت شانه معمولاً به تدریج ایجاد میشود، اما در صورت عدم توجه و درمان بهموقع، میتواند منجر به بروز مشکلات جدیتری مانند پارگی تاندون یا محدودیت مزمن حرکتی در شانه شود. بنابراین شناخت علل بروز این عارضه و اقدام بهموقع برای درمان، نقش مهمی در حفظ سلامت و عملکرد شانه دارد.
علائم تاندونیت شانه
تاندونیت شانه با مجموعهای از علائم مشخص میشود که شدت آنها بسته به میزان التهاب و آسیب تاندونها متفاوت است. این علائم معمولاً به صورت تدریجی ظاهر میشوند و در صورت عدم رسیدگی، میتوانند شدیدتر شده و انجام فعالیتهای روزمره را دشوار کنند. مهمترین علائم تاندونیت شانه شامل:
درد در ناحیه شانه
درد یکی از اولین و رایجترین علائم تاندونیت شانه است. این درد معمولاً در قسمت جلویی و بالایی شانه احساس میشود و ممکن است به سمت بازو گسترش یابد. درد در ابتدا خفیف است اما با گذشت زمان و ادامه فعالیتهایی که به تاندونها فشار وارد میکنند، شدت آن افزایش مییابد.
درد در هنگام حرکت دادن بازو
افرادی که دچار تاندونیت شانه هستند، هنگام بلند کردن بازو، چرخاندن آن یا انجام حرکات خاص، درد بیشتری احساس میکنند. بهخصوص حرکت دست به سمت بالا (مانند برداشتن وسیلهای از قفسه بلند) یا پشت سر (مانند شانه کردن موها) میتواند دردناک باشد.
ضعف عضلانی در شانه و بازو
التهاب و تحریک تاندونها میتواند باعث کاهش عملکرد طبیعی عضلات شانه شود و فرد احساس ضعف در بازو داشته باشد. این ضعف ممکن است هنگام بلند کردن اجسام یا حتی در حین انجام فعالیتهای سبک روزمره مانند پوشیدن لباس یا بلند کردن یک فنجان چای حس شود.
کاهش دامنه حرکتی شانه
با پیشرفت التهاب، ممکن است حرکت دادن شانه دشوار شود و دامنه حرکتی آن کاهش یابد. برخی از افراد در مراحل پیشرفته تاندونیت، دچار خشکی و سفتی شانه میشوند و قادر به انجام حرکات خاص نخواهند بود.
احساس صدای کلیک یا تقتق در شانه
برخی از افراد هنگام حرکت دادن شانه، به خصوص در هنگام چرخش یا بلند کردن بازو، صدای کلیک، تقتق یا ساییدگی احساس میکنند. این صداها معمولاً به دلیل التهاب و ایجاد اصطکاک میان تاندونها و استخوانهای مفصل شانه ایجاد میشود.
تشدید درد در شب
درد ناشی از تاندونیت شانه معمولاً هنگام استراحت و بهویژه در شب و هنگام خوابیدن روی شانه آسیبدیده تشدید میشود. این مشکل میتواند باعث ایجاد اختلال در خواب شده و روند بهبودی را کندتر کند.
تورم و حساسیت به لمس
در برخی موارد، ممکن است تورم خفیف و حساسیت به لمس در ناحیه شانه وجود داشته باشد. این علامت معمولاً در مواقعی دیده میشود که التهاب شدیدتر شده و بافتهای اطراف شانه تحت تأثیر قرار گرفتهاند.
اگر درد شانه بیش از چند هفته ادامه یابد و در انجام کارهای روزمره اختلال ایجاد کند و یا با علائمی مانند ضعف شدید، از دست دادن کامل دامنه حرکتی یا تورم شدید همراه باشد، بهتر است هرچه سریعتر به پزشک مراجعه کنید. تشخیص و درمان بهموقع میتواند از بروز مشکلات جدیتر مانند پارگی تاندون یا خشکی دائمی شانه جلوگیری خواهد کرد.
دلایل و عوامل خطر تاندونیت شانه
همانطور که اشاره کردیم، تاندونیت شانه به دلیل التهاب و تحریک تاندونهای اطراف مفصل شانه ایجاد میشود. این مشکل میتواند بر اثر عوامل مختلفی بروز پیدا کند که باعث فشار بیش از حد بر تاندونها یا آسیب تدریجی آنها میشوند. مهمترین دلایل و عوامل خطر تاندونیت شانه عبارتند از:
استفاده بیش از حد و انجام حرکات تکراری
یکی از مهمترین دلایل بروز تاندونیت شانه، انجام حرکات تکراری و استفاده مداوم از مفصل شانه است. این موضوع بیشتر در افرادی دیده میشود که شغل یا فعالیت ورزشی آنها شامل حرکات مداوم دست و شانه است، مانند:
- نقاشان، نجاران و کارگران ساختمانی که به طور مکرر دستهای خود را بالا میبرند.
- ورزشکارانی مانند بازیکنان تنیس، شناگران و پرتابکنندگان وزنه که حرکات شانه را مداوم تکرار میکنند.
- کارمندان اداری که ساعتهای طولانی پشت کامپیوتر مینشینند و وضعیت نامناسبی دارند.
افزایش سن و فرسودگی تدریجی تاندونها
با افزایش سن، انعطافپذیری و قدرت تاندونها کاهش مییابد و احتمال التهاب و آسیب در آنها بیشتر میشود. افراد بالای ۴۰ سال بیشتر در معرض ابتلا به تاندونیت شانه قرار دارند، بهخصوص اگر فعالیتهای بدنی مکرر داشته باشند.
وضعیت نامناسب بدن و عدم رعایت ارگونومی
نشستن، ایستادن یا خوابیدن در وضعیتهای نامناسب میتواند باعث فشار بیش از حد به عضلات و تاندونهای شانه شود. برخی از عوامل تأثیرگذار شامل:
- قوز کردن و گرد کردن شانهها هنگام کار با کامپیوتر یا گوشی موبایل
- خوابیدن مداوم روی شانه آسیبدیده
- بلند کردن اجسام سنگین بدون رعایت اصول صحیح حرکت بدن
آسیبهای ناگهانی و ضربات مستقیم
وارد شدن ضربه مستقیم به شانه، افتادن روی دست یا شانه و حتی بلند کردن ناگهانی اجسام سنگین میتواند باعث آسیب تاندونها و در نتیجه ابتلا به تاندونیت شود. این نوع آسیبها معمولاً در ورزشکاران و افرادی که فعالیتهای فیزیکی سنگین دارند، بیشتر مشاهده میشود.
ضعف عضلات شانه و عدم انعطافپذیری
ضعف در عضلات اطراف شانه و کمبود انعطافپذیری در مفصل شانه باعث افزایش فشار بر تاندونها میشود. زمانی که عضلات شانه توان کافی برای حمایت از مفصل را نداشته باشند، احتمال التهاب و آسیب تاندونها بیشتر میشود.
ابتلا به بیماری و مشکلات زمینهای
برخی از بیماریهای مزمن میتوانند خطر ابتلا به تاندونیت شانه را افزایش دهند، از جمله:
- دیابت: افرادی که به بیماری دیابت مبتلا هستند، بیشتر در معرض مشکلات التهابی مانند تاندونیت قرار دارند.
- آرتریت روماتوئید: این بیماری التهابی باعث ضعف و التهاب در مفاصل و تاندونها میشود.
- مشکلات تیروئیدی: اختلالات تیروئید میتوانند باعث ضعف و آسیبپذیری بیشتر تاندونها شوند.
گردش خون ضعیف در ناحیه شانه
تاندونهای شانه، بهویژه تاندون عضله روتاتور کاف، دارای خونرسانی محدودی هستند. اگر گردش خون در این ناحیه کاهش یابد، فرآیند ترمیم و بازسازی بافت تاندون کندتر شده و خطر التهاب افزایش مییابد. این موضوع با افزایش سن نیز بیشتر مشاهده میشود.
اگر فردی علائم تاندونیت شانه را تجربه کند، بهتر است در اسرع وقت به پزشک مراجعه کرده و فرآیند درمان خود را آغاز نماید؛ چراکه بیتوجهی به علائم تاندونیت شانه موجب بدتر شدن وضعیت شانه خواهد شد.
روشهای تشخیص تاندونیت شانه
تشخیص تاندونیت شانه معمولاً بر اساس بررسی علائم بیمار، معاینه فیزیکی و در برخی موارد، انجام آزمایشهای تصویربرداری انجام میشود. پزشک با استفاده از این روشها میتواند میزان التهاب، شدت آسیب و بهترین روش درمانی را تعیین کند. مهمترین روشهای تشخیص تاندونیت شانه شامل:
بررسی علائم و سوابق پزشکی
در اولین مرحله، پزشک از بیمار درباره علائم، شدت و مدت زمان درد، شرایطی که باعث تشدید یا کاهش درد میشود، و هرگونه آسیب قبلی یا فعالیتهای مرتبط با شانه سؤال میکند. این اطلاعات به پزشک کمک میکند تا علت اصلی مشکل را شناسایی کند.
معاینه فیزیکی شانه
پس از بررسی علائم، پزشک معاینه فیزیکی انجام میدهد که شامل:
- ارزیابی دامنه حرکتی: بیمار باید بازو و شانه خود را در جهات مختلف حرکت دهد تا پزشک بتواند میزان محدودیت حرکت را بررسی کند.
- انجام آزمایش برای شناسایی التهاب تاندون: پزشک ممکن است از بیمار بخواهد که دست خود را در برابر یک مقاومت مشخص حرکت دهد تا واکنش تاندونها را بررسی کند. یکی از تستهای رایج در این زمینه آزمایش Jobe (Empty Can Test) است که برای بررسی التهاب در تاندون عضلات روتاتور کاف استفاده میشود.
- لمس و فشار دادن نقاط خاص: پزشک با لمس نواحی مختلف شانه، میزان حساسیت و درد را ارزیابی میکند.
تصویربرداری پزشکی
در صورت نیاز به بررسی دقیقتر، پزشک ممکن است آزمایشهای تصویربرداری زیر را تجویز کند:
- رادیوگرافی (X-ray): در حالی که رادیوگرافی نمیتواند التهاب تاندونها را نشان دهد، اما ممکن است برای رد سایر مشکلات شانه، مانند آرتروز یا خارهای استخوانی که میتوانند باعث تحریک تاندونها شوند، مورد استفاده قرار گیرد.
- سونوگرافی: یک روش غیرتهاجمی است که به پزشک امکان میدهد تا التهاب، ضخیم شدن یا پارگیهای جزئی در تاندونهای شانه را مشاهده کند. این روش برای بررسی حرکات تاندون در هنگام جابهجایی شانه مفید است.
- MRI: بهترین روش برای مشاهده بافتهای نرم مانند تاندونها و عضلات است. این روش میتواند آسیبهای جزئی و شدید تاندونها، میزان التهاب و هرگونه پارگی را نشان دهد. MRI معمولاً در مواردی که درد مزمن و شدید است یا پزشک به آسیب جدیتر مشکوک باشد، توصیه میشود.
آزمایشات تشخیصی تکمیلی
در برخی موارد خاص، پزشک ممکن است آزمایشات زیر را برای تشخیص دقیقتر انجام دهد:
- تزریق بیحسی در شانه: در برخی موارد، پزشک ممکن است یک بیحسکننده موضعی (مانند لیدوکائین) را به شانه تزریق کند. اگر بعد از تزریق، درد بیمار کاهش یابد، احتمالاً مشکل مربوط به تاندونیت یا التهاب در مفصل است.
- آرتروسکوپی تشخیصی: در موارد نادر، زمانی که روشهای تصویربرداری اطلاعات کافی ارائه نمیدهند، پزشک ممکن است از آرتروسکوپی استفاده کند. در این روش، یک لوله باریک همراه با دوربین کوچک از طریق یک برش کوچک وارد مفصل شانه میشود تا پزشک بتواند داخل مفصل را بررسی کند.
تشخیص بهموقع و دقیق این مشکل، نقش مهمی را در انتخاب روش درمانی مناسب و جلوگیری از آسیبهای شدیدتر ایفا میکند.
درمانهای خانگی و مراقبتی برای کاهش درد تاندونیت شانه
تاندونیت شانه در بسیاری از موارد با مراقبتهای خانگی و تغییرات سبک زندگی قابل کنترل است. اگر درد در مراحل اولیه شناسایی شود و اقدامات مناسبی برای کاهش التهاب و جلوگیری از تشدید آسیب انجام شود، ممکن است نیازی به درمانهای پیچیدهتر نباشد. روشهای خانگی و مراقبتی مؤثر برای کاهش درد و بهبود تاندونیت شانه شامل:
استراحت و کاهش انجام فعالیتهای تحریککننده
- یکی از مهمترین اقدامات، استراحت دادن به شانه و پرهیز از حرکاتی است که باعث تحریک تاندونها میشود.
- اگر فعالیتی مانند بلند کردن اجسام سنگین، ورزشهایی مثل تنیس یا حرکات مکرر شانه باعث درد شده است، باید تا بهبود نسبی آنها را متوقف کرد.
- بیتحرکی مطلق توصیه نمیشود، زیرا ممکن است منجر به خشکی و ضعف عضلات شانه شود. بنابراین، باید به تدریج و با کنترل درد، حرکات سبک را ادامه داد.
استفاده از کمپرس سرد برای کاهش التهاب
کمپرس یخ یکی از مؤثرترین راهها برای کاهش التهاب و بیحس کردن درد است که برای انجام آن باید:
- یک کیسه یخ یا بسته یخ را درون یک پارچه نازک بپیچید و آن را به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه روی شانه قرار دهید.
- این کار را ۲ تا ۳ بار در روز انجام دهید، مخصوصاً بعد از فعالیتهایی که درد را تشدید میکنند.
- استفاده مداوم از یخ در روزهای اول میتواند تورم و التهاب را کاهش دهد.
مصرف داروهای ضدالتهابی بدون نسخه
داروهایی مانند ایبوپروفن (Advil, Motrin) یا ناپروکسن (Aleve) میتوانند به کاهش التهاب و درد کمک کنند. این داروها باید طبق دوز توصیهشده توسط پزشک مصرف شوند.
انجام حرکات کششی و تقویتی ملایم
- تمرینات کششی به حفظ دامنه حرکتی شانه کمک کرده و از خشکی مفصل جلوگیری میکنند.
- تمرینات تقویتی سبک نیز میتوانند باعث بهبود حمایت عضلانی از شانه شده و فشار روی تاندونها را کاهش میدهند.
استفاده از کمپرس گرم پس از کاهش التهاب اولیه
پس از چند روز استفاده از کمپرس سرد، میتوان از کمپرس گرم برای افزایش جریان خون و تسریع روند بهبودی استفاده کنید. گرما به کاهش گرفتگی عضلانی و افزایش انعطافپذیری شانه کمک میکند. برای استفاده از کمپرس گرم باید:
- یک حوله گرم یا پد حرارتی را روی شانه قرار دهید و به مدت ۱۵ تا ۲۰ دقیقه نگه دارید.
- این کار را ۱ تا ۲ بار در روز، مخصوصاً قبل از انجام تمرینات کششی، انجام دهید.
بهبود وضعیت بدن و رعایت ارگونومی
وضعیت نامناسب بدن میتواند باعث ایجاد فشار مضاعف روی شانه شود. برخی نکات مهم برای حفظ وضعیت صحیح بدن شامل:
- هنگام نشستن پشت میز، شانهها را صاف و به عقب نگه دارید.
- ارتفاع میز و صندلی را تنظیم کنید تا شانهها در حالت راحت قرار بگیرند.
- اگر زیاد از گوشی موبایل استفاده میکنید، از نگه داشتن گوشی بین گوش و شانه پرهیز کنید.
- در هنگام خواب، از بالش مناسب برای حمایت از گردن و شانه استفاده کنید.
ماساژ ملایم برای کاهش تنش عضلانی
- ماساژ دادن آرام عضلات اطراف شانه میتواند به بهبود گردش خون و کاهش سفتی کمک کند.
- بهتر است از روغنهای طبیعی مانند روغن زیتون یا روغن نارگیل برای ماساژ استفاده شود.
- ماساژ را باید با فشار ملایم و حرکات دایرهای انجام داد تا از تحریک بیشتر تاندونها جلوگیری شود.
با رعایت این توصیهها، بسیاری از افراد میتوانند بدون نیاز به مداخله پزشکی، مشکل خود را مدیریت کنند.
درمانهای پزشکی و دارویی برای تاندونیت شانه
اگر درمانهای خانگی نتوانند درد و التهاب ناشی از تاندونیت شانه را کنترل کنند، پزشک ممکن است روشهای پزشکی و دارویی را برای کاهش علائم و بهبود شرایط بیمار توصیه کند. مهمترین درمانهای پزشکی و دارویی برای تاندونیت شانه شامل:
تجوز داروهای ضدالتهابی و تسکیندهنده درد
برخی داروها به کاهش التهاب و درد کمک میکنند و معمولاً به عنوان اولین خط درمان تجویز میشوند. برخی از رایجترین آنها عبارتاند از:
- ایبوپروفن
- ناپروکسن
- دیکلوفناک
توجه داشته باشید که این داروها التهاب را کاهش نمیدهند، اما به کاهش درد کمک میکنند و باید طبق دوز توصیهشده توسط پزشک مصرف شوند.
تزریق کورتیکواستروئیدها (کورتونها)
اگر درد و التهاب با داروهای خوراکی کنترل نشود، پزشک ممکن است تزریق استروئید (کورتون) را مستقیماً در ناحیه شانه انجام دهد. این تزریق میتواند التهاب را به سرعت کاهش دهد و به بیمار امکان انجام تمرینات فیزیوتراپی را بدهد.
فیزیوتراپی و توانبخشی
فیزیوتراپی یکی از بهترین روشهای درمانی برای بهبود عملکرد شانه و جلوگیری از عود تاندونیت است. تمرینات و تکنیکهای فیزیوتراپی شامل:
- تمرینات کششی: افزایش انعطافپذیری شانه
- تمرینات تقویتی: تقویت عضلات اطراف شانه برای کاهش فشار روی تاندونها
- درمان با اولتراسوند: استفاده از امواج صوتی برای بهبود جریان خون و کاهش التهاب
- لیزر درمانی: کمک به کاهش درد و تسریع ترمیم بافتها
- ماساژ درمانی: بهبود گردش خون و کاهش تنش عضلانی
شوکویو تراپی (Shockwave Therapy)
در این روش از امواج صوتی با انرژی بالا برای تحریک فرایند بهبود تاندونها استفاده میشود که به کاهش درد و افزایش انعطافپذیری شانه کمک میکند. شوکتراپی اغلب برای بیمارانی انجام میشود که به درمانهای معمول پاسخ ندادهاند.
تزریق پلاسمای غنی از پلاکت (PRP)
در این روش، پلاسمای خون بیمار که حاوی پلاکتهای غنی از فاکتورهای رشد است، به شانه تزریق میشود. انجام این کار به تحریک روند ترمیم طبیعی تاندونها کمک میکند و معمولا برای بیمارانی که دچار تاندونیت مزمن هستند، مورد استفاده قرار میگیرد.
عمل جراحی (در موارد شدید و مقاوم به درمان)
در صورتی که درمانهای دیگر مؤثر واقع نشوند و بیمار با درد مداوم و کاهش عملکرد شانه مواجه باشد، عمل جراحی ممکن است توصیه شود. روشهای جراحی شامل:
- آرتروسکوپی شانه: یک روش کمتهاجمی که در آن از یک دوربین کوچک برای بررسی و ترمیم تاندون آسیبدیده استفاده میشود.
- ترمیم تاندون پارهشده: اگر تاندون دارای آسیب شدید یا پارگی باشد، ممکن است به بخیه یا پیوند تاندون نیاز باشد.
انتخاب روش درمانی به شدت علائم، مدتزمان بیماری و پاسخ بیمار به درمانهای اولیه بستگی دارد. در بیشتر موارد، ترکیبی از درمانهای دارویی و فیزیوتراپی میتواند به بهبود وضعیت بیمار کمک کند و از انجام جراحی جلوگیری نماید.
جمع بندی
تاندونیت شانه یک التهاب دردناک در تاندونهای شانه است که معمولاً بر اثر حرکات مکرر، فشار زیاد یا افزایش سن ایجاد میشود. این عارضه میتواند باعث درد، ضعف و محدودیت حرکتی شود.
روشهای درمانی شامل مراقبتهای خانگی، داروهای ضدالتهابی، فیزیوتراپی، تزریق کورتیکواستروئید و در موارد شدید، عمل جراحی است. تشخیص زودهنگام و رعایت روشهای پیشگیری، مانند اصلاح حرکات روزمره و انجام تمرینات تقویتی، میتواند از پیشرفت بیماری جلوگیری کند و روند بهبودی را نیز تسریع بخشد.
